سه شنبه ٠٤ مهر ١٣٩٦
درباره شبستر

شهرستان شبستر

 

شهرستان شبستر از شهرستان‌های استان آذربایجان شرقی در ایران است. مرکز این شهرستان شهر شبستر است. شهرستان شبستر در غرب آذربایجان شرقی با وسعت ۲۷۵۰ کیلومتر مربع قرار گرفته و جمعیت 121787 نفر و در بین شهرستان‌های مرند، تبریز، ورزقان، اسکو، خوی، سلماس و دریاچه ارومیه قرار گرفته ‌است. شهرستان شبستر از شهرستان‌های واقع در جاده ترانزیت تبریز– ارومیه بوده و در مسیر خط آهن ایران - ترکیه واقع شده‌ است. کوه میشو با جهت شرقیغربی با طول بیش از یک صد کیلومتر و عرض سی کیلومتر مانند دیواری سرتاسر شمال منطقه را می‌پوشاند و این شهرستان را از شهرستان مرند و خوی جدا می‌کند. این کوه‌ها در امتداد کوه­های قره داغ قرار گرفته و بلندترین قله آن علی علمدار می‌باشد.

شبستر، شهرستانی دانشگاهی است که به رغم جمعیت اندک مرکز آن، دانشجوی بسیاری در خود جا داده است. دانشگاه آزاد اسلامی دارای چهار واحد در شهرهای آن است دانشگاه آزاد اسلامی واحد شبستر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد صوفیان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خامنه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تسوج، دانشگاه پیام نور مرکز شبستر و دانشگاه پیام نور واحد بنیس و دانشگاه جامع علمی کاربردی شبستر از دانشگاه‌های این شهرستان ۱۲۰ هزار نفری است.

بندر شرفخانه، دریاچه ارومیه، و کوه‌های میشو داغ با آبشار سرکندیزج، از مظاهر طبیعی این شهرستان هستند.

از لحاظ کشاورزي تولید صیفی‌جات در سیس و شرفخانه، میوه‌ (هلو) و سبزیجات در شندآباد، گندم و انگور در صوفیان، پپاز در ساربانقلی و نظرلو، آلبالو درتسوج و سیب ایوند معروف است. کارخانجات سیمان صوفیان، کوره­های آجرپزی وایقان، كارخانه نساجي خامنه، کارخانه­های ماکارونی و آردسازی، شهرک سرمایه گذاری خارجی و شهرک مصالح ساختمانی از مشخصه‌های صنعتی این شهرستان هستند. شهر فرهنگي، تاريخي و قهرمان پرور خامنه و درختان چنار كهنسال آن و همچنین شهر کوزه‌کنان به ساخت سفالینه شهرت دارد و محصولات سفالین آن به اکثر نقاط کشور صادر می‌شود.

تقسیمات کشوری

بخش مرکزی شهرستان شبستر

دهستان سیس

دهستان گونی شرقی

دهستان گونی مرکزی

شهرها: خامنه، شبستر، شرفخانه، شندآباد، سیس، وایقان و کوزه‌کنان

بخش صوفیان

دهستان چله خانه

دهستان رودقات

دهستان می‌شو جنوبی

شهرها: صوفیان

بخش تسوج

دهستان چهرگان

دهستان گونی غربی

شهرها: تسوج

تاریخ و فرهنگ

شبستر زادگاه شاعران و عارفان بسیاری نظیرشیخ محمود شبستری، شیخ محمد خیابانی و میرزا علی معجز شبستری است. شیخ محمود شبستری متوفی به سال ۷۲۰ هجری قمری درآن شهر مدفون است و امیر تیمور به سال ۷۷۸ ه.ق بعد از تسخیر تبریز به زیارت قبر او رفته‌ است. میرزا علی معجز شبستری معروف به معجز شبستری در سال ۱۲۵۲ هجری شمسی در شبستر که در آن زمان قصبه‌ای کوچک بود، متولد شد. وی فرزند حاجی آقا از تاجران بزرگ شبستر و پدر بزرگش حاجی میرزا بابا حاکم شبستر بود. وی دو برادر بزرگتر از خودش به نام­های حسن و حسین داشت که به استانبول رفت و آمد داشتند. میرزا علی معجز در شبستر در نزد شخصی به نام آخوند ملا علی با اصول قدیم تحصیل کرده‌ است. معجز برای تاسیس یک مدرسه دخترانه با اصول امروزه برای دختران شبستر خیلی تلاش نمود و بالاخره با مساعدت­های رئیس فرهنگ وقت تبریز بنام آقای دکتر محسنی عماد السلطنه، اولین مدرسه دخترانه را در قصبه شبستر ایجاد نمود.

شهرستان شبستر تا عصر قاجاریه جزو املاک قاجاران بوده و بعد از انقراض این سلسله املاک و دارائی شاه جزو املاک دولتی درآمد. تا این که درسال ۱۳۱۱ این ناحیه ازعرصه دولت درآمده و به مالکین رقبات (ارثی) انتقال داده شده‌است [نیازمند منبع].

ویژگی­های طبیعی

کوه میشو (میشو داغ) در گذشته از نظر تنوع گونه‌های زیستی منطقه‌ای ارزشمند به حساب می‌رفت و اکنون با تخریب زیستگاه‌ها و کم شدن شمار جانداران روبرو است.

میشو داغ در اشل اکوسیستمیک آذربایجان زیستگاهی پیرامونی و پشتوانه‌ای برای بقای بیوتای اندمیک آذربایجان محسوب می‌شود. وجود بیش از ۳۸۵ گونه گیاه شناخته شده و پوشش گیاهی و تنوع گونه‌ای اندمیک مخصوص و منحصر به میشو بیانگر ارزش و اهمیت پوشش گیاهی این منطقه‌ است.

منطقه میشو از لحاظ قرار داشتن در میان مناطق حفاظت شده مرکان و منطقه شکار ممنوع یکانات از سمت شمال و شمال غربی و پارک ملی دریاچه ارومیه از سمت جنوب و داشتن فون جانوری تنوع زیستی (بیوم) ارزشمند دارای اهمیت فراوانی است.

فرهیختگان

شهرستان شبستر (منطقه خامنه) زادگاه رهبر معظم انقلاب حضرت آیت الله العظمی خامنه­ای است. شیخ محمود شبستری، شیخ محمد خیابانی و حاج مهدی کوزه کنانی ( مشهور به ابوالمله و از فعالان مشروطه) از مشاهیر این منطقه‌ هستند.